Is Zwarte Piet een afgeleide van Krampus?

Vertegenwoordigde Piet oorspronkelijk het duivelse of toch niet?

Is de Sinterklaasviering gebaseerd op die oude heidense gebruiken?

Krampus; een angstaanjagende demon

Levend in de folklore rondom de Alpen. En metgezel van Sint Nicolaas

Het oud hoogduitse woord voor klauw is Krampen. Vandaar de naam Krampus. Dat zegt genoeg.

Krampus vindt zijn oorsprong in heidense gebruiken

Van oudsher verkleden mannen zich als Krampus en zaaien angst en terreur met hun roestige bellen en kettingen.
De zwarte duivels; helemaal in lijn met de oorspronkelijke Sinterklaas, die in den beginne werd afgebeeld als zwarte man met kettingen en bellen. Maar nu dus de helpers van Sint Nicolaas.

Zou het kunnen dat zwarte Piet daar een afgeleide van is? Want een personage met zwart geschminkt gezicht, verwijzend naar een duivelsgestalte bestaat in de folklore al heel lang. In de oude heidense folklore zou Sinterklaas zo verwijzen naar de goddelijke gestalte en Zwarte Piet naar de duivel. Sinterklaas vertegenwoordigt het goede en Zwarte Piet het kwade, het duivelse. Oorspronkelijk tenminste.

Maar misschien heeft het een niets met het ander te maken.

Rond midwinter waren er veel kwade geesten rond, die door die bellen en kettingen verdreven worden

Niet alleen de geesten worden verjaagd. Ook kinderen worden in het gareel gehouden door de dreiging van straf.
Stoute kinderen wordt gedreigd in een zak meegenomen te worden naar het hol van Krampus in het bos. Net zoals je in de zak mee moet naar Spanje. Ook wordt gedreigd met een tuchtroede.

Enerzijds de goedheiligman en anderzijds de dreiging van deportatie in een zak. Een beetje "good cop, bad cop."

Angst inboezemen als opvoedkundig middel. Dat is zo ontstaan omdat het tijdens de inquisitie verboden was je te verkleden als de duivel. Daarop stond zelfs de doodstraf. Die gebruiken werden gezien als heidens. 

Door aan de ene kant de goedheiligman te introduceren, die lekkernijen gaf aan brave kinderen, en aan de andere kant een duivelsgestalte, die dreigde de stoute kinderen te straffen en mee te nemen in een zak, werd Krampus ofwel "de duivel" geintegreerd in het katholieke feest. En kregen zij de rol van opvoeder en boeman.

Krampus ziet er altijd afschrikwekkend uit, maar zijn uiterlijk verschilt van plaats tot plaats. In sommige gebieden wordt het hoofd zwart geschminkt.

In Nederland is Zwarte Piet tegenwoordig de sympathieke helper van Sinterklaas, maar in de folklore in andere landen wordt de goedheiligman nog steeds bijgestaan door duistere figuren. Zoals zelfs pas een paar decennia geleden Zwarte Piet ook nog een zekere angst inboezemde.

Zo is er in delen van België en Frankrijk de duistere figuur Père Fouettard, die oorspronkelijk kinderen vermoordde. Hij wordt vaak afgebeeld als een duivels figuur en is ook helper van Sint Nicolaas.

In sommige duitssprekende gebieden is er Knecht Ruprecht, ook een hulp van Sint Nicolaas. Een afschrikwekkende en angstaanjagende donkere en duivelse figuur; soms zelfs met horens op zijn hoofd. Dat verwijst wel naar het duivelse.

In Pennsylvania (Amerika) is er de door Duitse immigranten meegenomen Belznickel; vaak een angstaanjagende verschijning; soms met een zwart gezicht en een lange tong.
Belznickel gaat alleen langs de huizen, net zoals de oorspronkelijke Sinterklaas

Krampus is wel de meest afschrikwekkende duivel en trekt met Sint Nicolaas langs alle huizen, voornamelijk in Oostenrijk.

Effectief is het wel, want wie herinnert zich niet die latente - en toch op een bepaalde manier prettig aandoende - dreiging?

"Hoor wie klopt daar kind'ren. 
Hoor wie klopt daar zachtjes tegen 't raam. 
't Is een vreemd'ling zeker, 
die verdwaald is zeker. 
'k Zal eens even vragen naar zijn naam"

Geen primitieve zak deze keer maar een beter omhulsel in de vorm van een mooie leren tas

Dit artikel is onderdeel van een grote reeks artikelen over leren tassen

← Naar de complete gids voor italiaans leren tassen

Heeft u nog vragen over onderhoud, duurzaamheid en leersoorten?
→ Bekijk dan onze uitgebreide FAQ

©2013 - 2025 Copyright_Berdino leren tassen  Alle rechten voorbehouden

Bronnen:
https://nl.wikipedia.org/wiki/Krampus
https://www.historien.nl/sints-helse-helpers-van-knecht-ruprecht-tot-krampus/